5 причини да подариш APLI Kids на Коледа

Znacie to uczucie, gdy w trakcie meczu albo filmu obraz zamiera na kilka sekund, a z głośników dobiega suchy trzask? Albo sytuacja, w której po większej ulewie kanały dzielą się na kolorowe kwadraty albo całkowicie znikają? W większości przypadków nie jest to wina operatora ani samego dekodera. Po prostu instalacja na dachu, balkonie czy kominie zestarzała się i wymaga modernizacji. Niezależnie od tego, czy korzystacie z Polsat Box, czy Canal+, sygnał odbieracie z pozycji orbitalnej 13°E (Hotbird), a jakość odbioru zależy od stanu poszczególnych elementów: czaszy, konwertera, kabla, uchwytu i złącz.

W tym poradniku przeprowadzę Was przez modernizację starej instalacji. Pokażę, na co patrzeć na początku, co wymienić od razu, a co można zostawić na później.

Uczciwy ogląd tego, co już macie

Zanim wyruszycie do sklepu po nową czaszę, dobrze jest spokojnie obejrzeć to, co już działa na dachu lub na ścianie. Czasem jedna drobna wymiana przywraca całą instalację do pełnej sprawności, a czasem rzeczywiście trzeba zacząć od zera. Sęk w tym, by odróżnić jedną sytuację od drugiej, a do tego potrzeba kilku minut uważnych oględzin.

Pierwsza rzecz to solidność mocowania. Jeśli maszt daje się poruszyć gołą ręką, a uchwyty odstają od tynku, to wiatr zdążył już lekko rozregulować ustawienie. Druga sprawa to geometria czaszy. Antena typu offset powinna mieć gładką, nienaruszoną czaszę, bo nawet niewielkie wgniecenie po gradobiciu rozprasza sygnał zamiast go skupiać. Trzecia rzecz to powierzchnia odbijająca: ptasie odchody, mech, łuszczenie się lakieru, korozja, wszystko to realnie pogarsza odbiór. Czasza stalowa malowana proszkowo z biegiem lat traci powłokę, aluminium wytrzymuje dłużej, ale oba materiały wymagają okresowego czyszczenia miękką szmatką z wodą i delikatnym detergentem.

Kolejny punkt kontrolny to konwerter, czyli ten niewielki element osadzony na wysięgniku. W branży przyjął się skrót LNB (od angielskiego Low Noise Block). Jego zadaniem jest zebranie mikrofal odbitych od czaszy i przekazanie ich dalej kablem koncentrycznym. Jeśli instalacja ma kilkanaście lat, konwerter niemal na pewno nie obsługuje standardu DVB-S2, który pozwala na odbiór kanałów HD oraz 4K. Wystarczy zajrzeć pod plastikową osłonę i sprawdzić, czy wewnątrz nie zebrała się wilgoć. Zielonkawy nalot na złączu to jednoznaczny sygnał, by konwerter wymienić, nawet jeśli obraz jeszcze jakoś się łapie.

Wymiana czaszy: kryteria i progi średnicy

Wbrew obiegowej opinii sama średnica czaszy nie jest jedynym wyznacznikiem jakości odbioru. W polskich warunkach klimatycznych, przy sygnale z Hotbirda, realne minimum zaczyna się od 80 cm. Mniejsze rozmiary, popularne jeszcze dekadę temu, dziś nie dają zapasu na tłumienie deszczowe i w trakcie większej ulewy obraz zaczyna się rwać. Jeśli na dachu macie czaszę 60 czy 70 cm, traktujcie ją jako pierwszego kandydata do wymiany. Przy talerzu 90 do 100 cm zyskujesz rezerwę, która procentuje w trakcie burz i intensywnych opadów śniegu.

Na rynku polskim najlepiej oceniane są czasze marek takich jak Famaval, Gibertini, Triax czy Corab. Modele z serii Gibertini OP 85 (średnica 85 cm) lub większa wersja OP 100 (100 cm) to propozycje dla osób, które chcą zamontować sprzęt raz i nie wracać do tematu przez lata. Przy skromniejszym budżecie bardzo dobrze sprawdzają się tańsze konstrukcje stalowe od Opticum lub Famaval z serii T85 albo T90.

Czasza aluminiowa, choć lżejsza i odporna na korozję, bywa bardziej podatna na odkształcenia przy silnym wietrze. Stal malowana proszkowo jest cięższa, ale wybacza więcej. Na otwartych terenach, gdzie wiatr hula swobodnie, postawiłbym na stal. W osłoniętych lokalizacjach miejskich aluminium spisze się bez zarzutu, a jego mniejsza masa ułatwi montaż na wsporniku ściennym. Sam wspornik też warto przemyśleć: tandetny uchwyt z cienkiej rurki to pozorna oszczędność, która zemści się przy pierwszej silnej wichurze.

Konwerter dopasowany do liczby odbiorników

Wybór konwertera zależy od tego, ile odbiorników planujecie podłączyć i czy chcecie mieć możliwość nagrywania jednego kanału w trakcie oglądania innego.

• Single obsłuży jeden dekoder bez funkcji nagrywania.
• Twin pozwala obsłużyć dwa niezależne odbiorniki albo jeden z funkcją nagrywania.
• Quad to propozycja dla domów, w których telewizor stoi w kilku pokojach.
• Octo obsłuży do ośmiu dekoderów.

Jeśli myślicie o większym domu, bloku wielorodzinnym lub rozbudowanym systemie, warto rozważyć konwerter Unicable II (standard EN50607), który pozwala przesłać sygnał do kilkunastu odbiorników jednym kablem. To rozwiązanie szczególnie dobrze współpracuje z nowoczesnymi dekoderami Polsat Box 4K oraz Canal+ 4K UltraBox+, które mają wbudowane wsparcie dla tego standardu.

W polskich sklepach najlepsze opinie zbierają konwertery Inverto Black Ultra, Inverto Unicable II oraz Golden Interstar Platinum. Z tańszych, ale wciąż sensownych jakościowo, wymienię konwertery Opticum z serii Red Rocket. Stawiajcie na modele z niskim współczynnikiem szumu własnego, najlepiej w okolicach 0,1 do 0,2 dB. To właśnie ten parametr decyduje o tym, ile sygnału dotrze do dekodera czysto, a ile zginie w szumie samego urządzenia. Jeśli nie czujecie się pewnie w pojęciach takich jak polaryzacja, pasma dolne i górne czy różnice między konwerterami szerokopasmowymi a tradycyjnymi, nie ma w tym nic wstydliwego. Dobry instalator cyfra.tv w ciągu kwadransa dobierze sprzęt dopasowany do Waszej sytuacji, a jego wizyta zwykle mieści się w przedziale 150 do 300 zł.

Odbiór z dwóch satelitów: monoblock albo DiSEqC

Jeśli oprócz kanałów z Hotbirda chcecie odbierać także Astrę 19,2°E (gdzie dostępny jest niekodowany kanał TV Trwam, Radio Maryja, a także dziesiątki niekodowanych programów niemieckojęzycznych i francuskich), macie dwa wygodne warianty. Pierwszy to konwerter monoblock, który w jednej obudowie mieści dwa promienniki ustawione pod niewielkim kątem, tak by jeden celował w Hotbirda, a drugi zezował na Astrę. Producenci zalecają do monobloka czasze o średnicy 80 do 90 cm. Montaż jest prosty: zdejmujecie stary konwerter, w jego miejsce wsuwacie monoblock i ustawiacie całość na Hotbirdzie jako pozycji głównej. W menu dekodera w sekcji instalacyjnej przypisujecie Hotbirda do portu 1 (lub A), a Astrę do portu 2 (lub B), a potem uruchamiacie skanowanie kanałów.

Drugi wariant to dwa osobne konwertery Single połączone przez niewielki przełącznik DiSEqC 2/1. To rozwiązanie daje nieco lepsze parametry, bo każdy konwerter ustawiony jest dokładnie na swojego satelitę. Wymaga jednak szerszego wspornika i odrobinę więcej pracy przy regulacji. Przełącznik DiSEqC instalujecie na maszcie, blisko konwerterów, a do dekodera prowadzicie jeden kabel.

Kabel koncentryczny i złącza F

Często pomijanym elementem instalacji jest kabel. Do telewizji satelitarnej stosuje się RG6 o impedancji 75 omów, najlepiej w podwójnym ekranowaniu (folia aluminiowa plus oplot). Na odcinkach do około 20 metrów taki kabel w zupełności wystarcza. Przy dłuższych trasach warto wybrać kabel o lepszym ekranowaniu (powyżej 90 dB) albo zastosować wzmacniacz liniowy.

Złącza F to obowiązujący standard. Najłatwiejsze w montażu są złącza nakręcane: ściągacie zewnętrzną izolację kabla na odcinek około 1,5 cm, odsłaniasz oplot, który odchylasz do tyłu, na odsłonięty rdzeń nakręcasz złącze, aż dielektryk znajdzie się w otworze wtyku. Żyła centralna powinna wystawać najwyżej 1 do 2 milimetrów poza krawędź złącza. W sklepach dostępne są też złącza kompresyjne, które wymagają specjalnej zaciskarki, ale dają trwalsze połączenie.

Ustawianie anteny: azymut, elewacja i skos

Po montażu czaszy i konwertera przychodzi moment strojenia, który dla wielu osób bywa najtrudniejszy. Tymczasem wystarczy pamiętać o trzech liczbach. Dla Hotbirda 13°E w okolicach Warszawy azymut wynosi około 185 do 195°, elewacja mieści się w przedziale 28 do 32°, a skos konwertera to około -6°. Dla Astry 19,2°E wartości są zbliżone: azymut przesuwa się na 178 do 186°, elewacja rośnie do około 30 do 31°, a skos w stronę wartości dodatnich, do okolic -1,4°. W praktyce oznacza to, że antena celuje mniej więcej w kierunku południowym z niewielkim odchyleniem na zachód. Dokładne wartości dla Waszej lokalizacji wyliczycie w darmowym kalkulatorze na stronie satlex.eu albo w aplikacji SatFinder na telefonie.

Strojenie zacznijcie od wyboru elewacji i wstępnego ustawienia azymutu. Potem drobne ruchy anteną w lewo i prawo, obserwując wskaźnik siły i jakości sygnału w dekoderze albo na mierniku. Po złapaniu sygnału szukajcie maksymalnych wartości, delikatnie poprawiając azymut i elewację. Na koniec dokręcacie śruby, nie przesuwając samej czaszy. Jeśli nie macie wprawy, rozważcie wypożyczenie miernika sygnału, na przykład popularnego Satlink WS-6933 albo nowszego WS-6908. Koszt wypożyczenia na dobę to niewielki wydatek, a urządzenie skraca strojenie z godziny do kilkunastu minut.

Wymiana dekodera przy okazji modernizacji

Jeśli i tak będziecie grzebać przy instalacji, warto przy okazji rozważyć wymianę dekodera na nowszy, szczególnie jeśli macie jeszcze stary model obsługujący tylko DVB-S. W ofercie Polsat Box dostępne są dziś Polsat Box 4K oraz Polsat Box 4K Lite, które obsługują standard DVB-S2 i dekodują kanały w jakości 4K. W ofercie Canal+ znajdziecie 4K UltraBox+ oraz nowszy 4K DualBox+, wyposażony w aż osiem tunerów, co pozwala nagrywać trzy kanały i jednocześnie oglądać czwarty. Starsze dekodery HD, takie jak EVOBOX HD czy PVR HD 7000, działają, ale nie obsługują najnowszych standardów kodowania.

Plan działania krok po kroku

Modernizację starej instalacji satelitarnej warto rozłożyć na etapy, bo nie każdy element wymaga wymiany w tym samym momencie. Zacznijcie od przeglądu czaszy i uchwytu, potem sprawdźcie konwerter, a na końcu oceńcie stan kabla i złącz. Jeśli odbiór zaczął się psuć, w większości przypadków winowajcą jest konwerter albo uszkodzone złącze F, a nie sama czasza. Z kolei jeśli obraz się rwie tylko podczas większej ulewy, problemem bywa zbyt mała średnica czaszy albo skorodowany uchwyt, który pozwala wiatrowi na rozstrajanie anteny. W obu przypadkach naprawa jest prosta i zwykle zamyka się w kilkuset złotych, a efekt widać natychmiast, bo znikają kwadraty, przycinki i komunikaty o utracie sygnału w najmniej odpowiednich momentach.